Antoni Ossendowski zanim spotkał barona Ungerna  pracował jako  chemik technolog na Dalekim Wschodzie. W dniu 1 czerwca 1902 r. objął stanowisko kierownika nowo utworzonego laboratorium doświadczalnego przy Zarządzie Kolei Ussuryjskiej we Władywostoku, a w 1904 roku po wybuchu wojny rosyjsko-japońskiej, jego laboratorium zostało przeniesione do Harbina i stało się Doświadczalnym Laboratorium Chemiczno-Mechanicznym wykonującym zadania wojskowe. Źródła z epoki określają go jako kierownika mechanicznego i chemicznego laboratorium doświadczalnego Zarządu Kolei Wschodniochińskiej (K.W.Ż.D.). Laboratorium badało m.in. węgle, wody i surowce mineralne a także glicerynę.

W roku 1907 periodyk  Neueste Erfindungen und Erfahrungen auf den Gebieten der praktischen Technik,Elektrotechnik, der Gewerbe, Industrie, Chemie, der Land- und Hauswirthschaft na stronach 227-228 zamieścił opracowanie dotyczące badań Ossendowskiego nad gliceryną pod tytułem„Praktische Verwendung des Glycerins als Lösungsmittel.” (Praktycznie zastosowanie gliceryny jako rozpuszczalnika), który przytoczę w całości w tłumaczeniu przez ChatGPT.

„A. M. Ossendowski przygotował glicerynę używaną do swoich doświadczeń, stosując metodę podaną w Journal der russ.-phys. Ges. (za pośrednictwem Pharmazeutische Zeitung, Berlin), z oleju fasolowego przez zmydlanie. Następnie oczyścił ją przez przedmuchiwanie parą i ponownie poddał destylacji.

Jej właściwości były następujące: ciężar właściwy w temperaturze 0° wynosił 1,3580, w temperaturze 15°C – 1,2561; temperatura topnienia kryształów wynosiła 17°, a temperatura wrzenia 284°C.

Wszystkie związki używane w doświadczeniach zostały oczyszczone przez krystalizację albo destylację.

W 100 częściach gliceryny, w temperaturze od 15 do 15,6°C, rozpuszczają się następujące ilości:

Substancja Ilość rozpuszczona w 100 częściach gliceryny

Węglan amonu (Ammoniumkarbonat) 20,00

Chloran amonu (Ammoniumchlorat) 20,06

Chlorek baru (Chlorbarium) 9,73

Boraks (Borax) 60,00

Kwas borowy (Borsäure) 11,00

Kwas benzoesowy (Benzoesäure) 10,21

Jod (Jod) 2,00

Arsenian potasu / arszenian? (arsensaures Kali) 50,13

Jodek potasu (Jodkalium) 39,72

Cyjanek potasu (Zyankalium) 31,84

Chlorek potasu (Chlorkalium) 3,72

Chloran potasu (chlorsaures Kali) 3,54

Cyjanek złota i potasu, KAu(CN)₂ (Kaliumgoldzyanür) 0,68

Cyjanek złota i potasu, KAu(CN)₄·5Ag 0,21

Węglan sodu (Natriumkarbonat) 98,30

Arsenian sodu / arszenian sodu (arsensaures Natron) 50,00

Wodorowęglan sodu (Natriumbikarbonat) 8,06

Siarczek wapnia (Schwefelcalzium) 5,17

Węglan miedzi (kohlensaures Kupfer) 10,00

Siarczan miedzi (schwefelsaures Kupfer) 30,30

Tanina (Tannin) 48,83

Chlorek rtęci (Quecksilberchlorid) 8,00

Chlorek cynku (Chlorzink) 49,87

Jodek cynku (Jodzink) 36,78

Siarczan cynku (schwefelsaures Zink) 35,18

Siarka (Schwefel) 0,14

Fosfor (Phosphor) 0,25

Kwas szczawiowy (Oxalsäure) 15,10

Chinina (Chinin) 0,47."

To jest zasadnicza treść doniesienia o doświadczeniach Ossendowskiego.

Była to praca eksperymentalna zakończona publikacją wyników. 

Ossendowski:

    1. sam przygotował glicerynę z oleju fasolowego poprzez zmydlanie;

    2. oczyścił ją przez destylację z parą wodną, a następnie ponowną destylację;

    3. określił jej ciężar właściwy, temperaturę topnienia i wrzenia;

    4. przeprowadził serię doświadczeń nad rozpuszczalnością różnych substancji w glicerynie;

    5. podał ilościowe wyniki dla kilkudziesięciu związków.

Pierwodruk w wersji rosyjskiej nosił tytuł  „Глицеринъ, какъ растворитель" i został opublikoway w 1906 roku w „Журнал Русского физико-химического общества", 1906, t. 38, nr 7, cz. chemiczna, s. 1071–1072. 

Przedruk w wersji niemieckiej wyżej zacytowanej i angielskiej miał miejsce w 1907 roku.

W wersji angielskiej ukazał się w periodyku "The Pharmaceutical Journal", t. 79 (1907), s. 575. pod tytułem „Solubilities in glycerin".

Wyniki funkcjonowały równolegle w brytyjskim i francuskim obiegu farmaceutycznym od roku 1907 a od roku 1915 również w amerykańskim.

Dane Ossendowskiego weszły  do literatury farmaceutycznej jako dane użytkowe. W publikacji "Druggists' Circular Formula Book", wydanym w Nowym Jorku w 1915 roku jego nazwisko zostało zachowane przy tabeli rozpuszczalności. 

Gdy publikowano w rosyjskim periodyku chemicznym rezultaty badań na gliceryną , ich autor odbywał karę więzienia za działalność rewolucyjną.

Został aresztowany w Harbinie w styczniu 1906 roku, a z więzienia wyszedł we wrześniu 1907 roku.

Artykuł wpłynął  do redakcji  czerwca 1906 roku.

Ossendowskiemu pozwolono zabrać ze sobą książki i notatki naukowe sporządzone  podczas wypraw na rosyjskim Dalekim Wschodzie oraz w laboratoriach we Władywostoku i Harbinie. Następnie, w więzieniu, pracował nad nimi i wysyłał do redakcji periodyków chemicznych artykuły dotyczące chemii węgla, ropy naftowej, złota, produktów roślinnych Azji Wschodniej, olejów roślinnych, nawozów, wodorostów zawierających jod, brązów chińskich i japońskich. 

Ciekawe, czy ktoś opracował bibliografię jego prac z dziedziny chemii i pokrewnych....

---

tagi: ossendowski  gliceryna  chemik 

	ewa-rembikowska
	2 października 2026 19:45

3     138    4 zaloguj sie by polubić