Dzięki. Faktycznie mój błąd. Zaraz poprawię. Tym niemniej następca Wielkiego Fritza może i lubił dziewczynki, ale jakoś mu to nie przeszkadzało doprowadzić do kolejnych rozbiorów Polski i wcześniej do knucia. Czy robił to on osobiście, czy ktoś z jego otoczenia to nie ma wielkiego znaczenia. Prusy niezależnie od aktualnego władcy  miały zawsze jeden cel w stosunku do Polski i Polaków.

Trochę się dało, chociaż inne postacie wokół niego są lepiej opisane. Rodzina bankierska na wskroś. Matka, Sprinze Helfft Levy (ok. 1735–1804) była faktorką (że użyję feminatywu) króla Prus w latach 1775-1790, które to stanowisko przejęła po małżonku, Salomonie Mojżeszu Levy (aka Szlomo Chalfan), jeszcze za jego żywota (zmarł w 1778). Rodzina wywodziła się z Poznania; w 1785 roku otrzymali przywileje równoważne tym, które mieli bankierzy chrzescijańscy.

"Nasz" Moses Salomon kontynuował biznes rodzinny jako dzierżawca mennicy, bankier i dostawca zboża. Jego syn, Salomon Moses, (1781–1858), przyjął chrzest w 1806 roku i za zasługi podczas wojen napoleonskich został w 1810 roku nobilitowany, przyjmując nowe nazwisko von Delmar.

Temat z gatunku rozwojowych ;-)

Może tutaj coś jest więcej na temat Mojżesza.

Z drugiej strony "wypłynął" kuzyn, Samuel Fränkel.

"Fränkel pochodził z szanowanej berlińskiej rodziny bankierów żydowskich. Dzięki pośrednictwu ojca, Benjamina Fränkela, młody Samuel Fränkel odbył praktykę handlową w banku kuzynów Mojżesza i Salome Levy. Po pomyślnym ukończeniu praktyki został wysłany do Warszawy w 1798 roku jako przedstawiciel banku „SM Levy”. Pierwszym miejscem pracy Fränkla był budynek Pruskiej Morskiej Kompanii Handlowej przy ulicy Bielańskiej. Szesnaście lat później Fränkel uczynił ten sam budynek siedzibą własnego banku. Transakcje bankowe między Berlinem a Warszawą były jeszcze stosunkowo nowym zjawiskiem na początku pruskich rządów nad Wisłą. Pruska Morska Kompania Handlowa, założona w 1772 roku, zajmowała się głównie handlem solą i cynkiem, a także udzielała pożyczek polskiej arystokracji za pośrednictwem swojego oddziału w Warszawie. Kryzys gospodarczy Rzeczypospolitej Obojga Narodów po II rozbiorze w 1793 roku doprowadził do upadku niemal wszystkich istniejących banków. W nowych warunkach politycznych ich miejsce zajęły liczne berlińskie instytucje finansowe."

Kolejny puzelek >>Bankierstwo

"Bankierstwo rozwinęło się w Polsce dopiero pod koniec XVIII w., a pierwsze banki zakładali cudzoziemcy, głównie Niemcy i Francuzi. Jedną z pierwszych firm była filia banku berlińskiego S.M. Levy Heritiers, której prokurentem był niemiecki Żyd, Samuel Fränkel."

Aczkolwiek nie mam pewnosci, czy o ojca chodzi. Może jednak o innego Salomona Mojżesza (przestaję się dziwić freiherrowi von Delmarowi, że zerwał z rodzinną tradycją imienniczą), ponieważ ten z zalinkowanego artykułu na liście przywilejów udzielonych faktorom dworskim przez starego Fritza (str. 92 [220]) pojawia się jako Salomon Moses Levy Erben - 16 lutego 1786. Tymczasem według solidnej Deutsche Biographie i innych źródeł "właściwy" Salomon Mojzesz miał umrzec w 1778, a przywilej musiała otrzymać chyba wdowa po nim (?).

Tak, ale nie przeceniałbym osobistej roli Mojżesza Levy'ego czy jego mocodawcy. Jeśli Tepper, właściciel majątku wycenianego na - jak Pani pisze - 60 mln złotych, wywrócił się na niemozności uzyskania pozyczki 1,8 mln złotych (równowartość 100 tys. dukatów), to katastrofa była nieunikniona juz wcześniej i prawdopodobnie nawet ta pozyczka niewiele by zmieniła. Na taką porażkę trzeba było zapracować.

Z tego, co piszą w Wiki, wynika, ze majątek Teppera składał się z samych wierzytelności. Nie do odzyskania w tamtym momencie historycznym. Główną determinantą owego momentu była Wielka Rewolucja, która radykalnie podważyła poczucie bezpieczeństwa bankierów, udzielajacych pożyczek arystokratom. To był kryzys europejski, a dla króla Prus mógł byc tylko szczęśliwą okazją (Anglicy maja piękne słowo "serendipity"), a nie zaplanowanym elementem intrygi.

Los jego był nieunikniony. Ale dla mnie zagadką jest to, że potknął się o tego berlińskiego bankiera nołnejma a nie o bakierów amsterdamskich, co by logicznie wynikało z sekwencji zdarzeń.

Też mnie to zdziwiło. Czy to on odmówił pożyczki, czy wdowa i spadkobiercy, którzy dalej prowadzili bank.

Generalnie jak mówię, Tepper przewrócił się o nołnejma. Może to nieważne, może nie stała za tym żadna intryga, ale...

To może jest właściwy moment na refleksję ogólną. Czy spiski i intrygi są ważną częścia albo nawet głównym motorem polityki na wszelkich poziomach? Odpowiem: tak, zawsze i wszędzie. Czy pozornie niepowiązane z sobą intrygi mogą byc częścią większego "master planu"? Jasne, ze tak.

Ale jeśli mnie Pani spyta, czy wierzę, że istnieje tylko jeden master plan, zgodnie z którym wszystkie siły od Londynu po Moskwę i od Stambułu po Sztokholm od stuleci tylko markują zabiegi wokół innych interesów oraz wzajewmne konflikty, zeby zamaskować jedyny cel, jakim jest pozbawienie Polaków kraju, własności i w końcu wolności, no to jestem sceptykiem. ;)

Zgadzam się. Mnie po prostu zaintrygowalo, czy jesteśmy w stanie określić,  na ile Prusy były w stanie kreować i wpływać na tutejsze zdarzenia. Jak przypuszczam, takiego rozbioru nie planuje się i nie wykonuje ad hoc. 

No właśnie, też mnie to zdziwiło. Strasznie to pogmatwane.

Potem sobie przejrzę co jest w tym artykule, który znalazłeś Die Hoffinanziers Friedrichs des Großen (II).

Też ciekawe, czy Levy z 19 wiecznego Inowrocławia był ich potomkiem?

Zwykle w takich przypadkach na placu boju zostaje jeden zawodnik, bo zdublowane funkcje sa nikomu niepotrzebne. Czasem nowy król detronizuje starego (Skype vs. Whatsapp), czasem na odwrót (Whatsapp vs. Signal). Jak bedzie z Wikipedią - zobaczymy.

na razie widze jeden problem z Grokipedią. To mi wyglada na autorskie dzieło AI, a to jest zupełnie inna filozofia niż oparta na crowdsourcingu Wiki. Żebym został dobrze zrozumiany: ludzie tak samo jak AI potrafią konfabulowac, manipulować i po ludzku zwyczajnie pieprzyc głupoty, udając (bądź działając w mylnym a szczerym przekonaniu) że dzielą się rzetelną wiedzą. Ale w Wiki można to kwestionować, wszczynac dyskusje, robic fact checking itp. Tu jest "fact checked by Grok" i koniec.

A Grok jest w porównaniu z innymi LLM  być może jeszcze bardziej skłonny do halucynacji i dziwnych eksperymentów na uzytkownikach. 

Powiedzmy sobie jednak, że ludzkośc obywała się bez Wikipedii i Groka przez wiekszość swojego istnienia. I jakoś to działało. ;) 

Ach, it's just a way of saying. Nie chciałem powiedzieć, że ukrywa, tylko wskazac na inny model gromadzenia treści. Dam przykład z zycia.

Przeczytałem na tym portalu o okolicznościach śmierci ksiecia M. R. Kantakuzena, opisanych we wspomnieniach Hipolita Milewskiego, a zupełnie inaczej przedstawionych w Wikipedii. Rosyjskiej, bo innych wersji poza bardzo krótką ukraińską nie ma. Zasugerowano również, że może być to celowe ukrycie owych okoliczności.

Po prawdzie, to jest jedno nieudokumentowane twierdzenie człowieka, który przy tym nie był, ale mamy pewne zaufanie do jego wiarygodności i krytycyzmu, a z drugiej - małżonki zmarłego, która o nieszczęśliwie zakonczonej audiencji mogła nie wiedzieć lub wiedziała, ale miała oczywiste powody do milczenia. 

Żal mi się zrobiło Rosjan (czemu mają nie znać prawdy, czy tez obu prawd?) i w pięć minut dodałem sekcję "Obstojatielstwa smierti", cytując wersję Milewskiego oraz oczywiście zaznaczając, że różni się ona od wersji przedstawionej przez wdowę. W wykazie literatury dodałem wydanie wspomnień Milewskiego przez Klinikę Języka.

Moja wstawka była od razu widoczna (w polskiej Wiki nie mam tego przywileju ;) i wprawdzie formalnie nie jest zatwierdzona, ale jest. Po mnie coś tam innego poprawiał inny użytkownik, pewnie Rosjanin (Gleb95), i nie czepiał się.

Jak mógłbym sprostować/uzupełnić coś w Grokipedii - nie wiem. Pewnie nijak.

A co pakowano do Wiki i z niej usuwano, to imaginację ludzką przechodzi.

"Jak mógłbym sprostować/uzupełnić coś w Grokipedii - nie wiem. Pewnie nijak.
A co pakowano do Wiki i z niej usuwano, to imaginację ludzką przechodzi."

No cóż, zapytam wprost - kogo to interesuje? Nikogo.

Ludzie szukają "szybkich" informacji i generalnie nie zastanawiają się nad jakością danych. Wrzucają hasło w gugla i w 99,9% klikają odnośnik do wikipedii, który jest zazwyczaj na pierwszym miejscu wyników.

Jeśli nie są usatysfakcjonowani informacjami dostarczonymi przez wikipedię, wracają do wyników wyszukiwania i klikają na kolejny odnośnik.

Tak było w moim przypadku.
Wrzucam w gugla babcię Levy, klikam na wikipedię, którą nota bene podałeś, i dostaję dwa zdania. Klikam na grokipedię i dostaję dwie strony informacji o tej samej osobie. Następnym razem najpierw kliknę na grokipedię, a potem może porównam z wikipedią.
Kolejna rzecz, która mnie irytuje, to brak spójności pomiędzy wersjami językowymi. Czasami jest tak, że pełniejszą informację uzyskasz dopiero sprawdzając kilka wersji językowych. WTF? Zawsze jest jakaś pierwsza informacja, jeśli ktoś dodaje kolejną wersję językową to powinna ona być spójna z tą oryginalną.
Wikipedia weszła właśnie w fazę schyłkową.

>>Ludzie szukają "szybkich" informacji i generalnie nie zastanawiają się nad jakością danych.

No właśnie. Pytanie - czy to jest problem, czy nie? Odpowiedź wcale nie jest oczywista.

>>Zawsze jest jakaś pierwsza informacja, jeśli ktoś dodaje kolejną wersję językową to powinna ona być spójna z tą oryginalną.

Tak zawsze było i to wynika z samego założenia projektu. Pierwsza (oryginalna) informacja powinna pochodzic spoza Wikipedii. To nie jest - nie powinna być - platforma do publikacji własnych badań. Załozeniem Wiki jest gromadzenie już przez kogoś sformułowanej wiedzy, stąd czeste ostrzeżenie, że artykuł nie podaje źródeł takiego czy innego stwierdzenia. Wersje językowe powstaja niezależnie od siebie, tłumaczenia natomiast haseł z innojezycznych wersji powinny byc oznaczone jako takie.

Oczywiscie założenia założeniami, a praktyka praktyką.

Pożywiom, uwidim.

Skoro mowa o usługach refinansowych. Dziś pojawiło się info, że Bank PKO BP udzielił kredytu refinansowego o wartości 160mln euro dla właściciela (?) biurowca (a w zasadzie dwóch biurowców) Mennica Towers w Warszawie. 

Nie wiem czy dobrze myślę, ale kredyt refinansowy wysyępuje wyedy, kiedy właściciel lub bank pierwotnie kredytyjący budowę biurowca mają problemy z obsługą zobowiązań. I tu robi się dzienie, bo komunikat PKO BP uzasadniający przyznanie kredyty refinansowego mówi o tym, iż biurowiec jest w 100% obłożony długoterminowym najmem i że w związku z tym jest to perspektywiczna inwestycja bez ryzyka. 

No więc jako to jest możliwe, że biurowiec w 100% obłożony długoterminowym najmem ma problemy z obsługą zobowiązań? 

A podaję to info, gdyż od paru już lat mówi się o kolejnej bombie zegarowej podłożonej pod system bankowy. A mianowicie kredyty hipoteczne na budowę powoerzchni biurowo-handlowej, czyli nieruchomości komercyjnych. Na Zachodzie Europy i w USA ponoć jest straszna nędza w tym segmencie, tzn. wybudowano bardzo sużo konpleksów handlowo-biurowych, ale one są mało dichodoww i jest duży problem z bieżącą obsługą zobowiązań kredytowych. I w końcu nadejdzie dzień, w którym jeden z nanków poprosi o ochronę przed wierzycielami i wtedy się zawali to wszystko. 

Więc powtórka a'la Tepper zbliża się...

Nasze tereny RON były i sa niezwykle ważne. Włożono olbrzymie środki i  aby nas rozczłonkować co trwalo kilka wiekow.  A ze byli w to zamieszane rozne intetesy to fakt. Interesy rozne ale łączył ich jeden interes przejęcie RON. Stąd tez moj sceptycyzm do przyjaźni Polski i UA. Właśnie z uwagi na ogrom czasu środków i starań na rozlozenie nas aby teraz Ot tak to odwrocic.

"A mianowicie kredyty hipoteczne na budowę powoerzchni biurowo-handlowej"

Nie wiem jak to działa, ale mogę dorzucić taką krakoską obserwację.

Jedną z pierwszych galerii handlowych w Krakowie była Plaza. Na początku to była atrakcja, ale z czasem można było zaobserwować lekki zjazd. Kilka lat temu galeria została zamknięta. Jakiś czas temu budynek został zrównany z ziemią i w chwili obecnej jest wielka dziura w ziemi. Obstawiam, że za niedługo powstanie osiedle apartamentowców w cenie 20 tysięcy za metr i zostanie to sprzedane na pniu. 

Myślę, że wszystkie "nierentowne" powierzchnie biurowe zostaną w ten sposób w końcu zagospodarowane.

...  dobre  !!!

W  Ameryce  jest  taki  SYF  i  NEDZA,...  a  u  ,,nasz,,  biurowiec  oblozony  100%  dlugoterminowym  najmem  MA  PROBLEMY  z  regulowaniem  zobowiazan  -  to  normalnie  jest  TYLKO  SMIECHU  WARTE.  I  teraz  jeszcze  ten  kredyt  na  ,,przewalenie  i  przepalenie  kasy,,...  kolejne  ZLODZIEJSTWO,  a  la,  ,,zondakrypto,,.

Tak,  powtorka  jest  tuz  tuz,  blizej  niz  sie  spodziewamy,...  i  oby  sie  to  ZAWALILO  jak  najszybciej,...

...  SAFE  =  SYF  od  ,,LOnJi,,  zaakceptuja  te  POPiS`owe  ZLODZIEJE  -  bez  2  zdan  i  ROZKRADNA  W  LOCIE  !!!  

Bardzo  prawdopodobne,...

...  ten  LOBUZ  de  Niro  z  synusiem  juz  sie  tam  u  Was  ,,kreNci,,  !!!

Ostatnio  cos  tam  ,,plul  sie,,  bo  nie  zgadzal  sie  cos  z  ,,pSZejeNciem,,  tvn,...  ale  PATOBANKSTERZY  ,,CZymajO  reNke  na  pOlsie,,.